ΤΟ ΔΩΡΟ

ΤΟ ΔΩΡΟ

Μια εφημερίδα της ζήτησε , μέρες Χριστούγεννα, να γράψει πιο δώρο θυμόταν πιο πολύ απ’ όσα είχε λάβει .Δεν ήταν δώρο γιορτινό αυτό που θυμόταν.
Πριν από αρκετά χρόνια είχε βρεθεί να διδάσκει σχέδιο στους γραφίστες για λίγες ώρες σε γνωστό ΙΕΚ στο κέντρο της Αθήνας ,κάπου στη Ζωοδόχου Πηγής. Εκεί τριγύρω έχει πολλούς εκδοτικούς οίκους . Kάθε φορά έσερνε μια πλαστική σακούλα με βιβλία που αγόραζε επ’ ευκαιρία .Εκείνο το πρωί είχε μαζί της, ανάμεσα σε άλλα και τον τόμο του Σεφέρη, του Ικαρου, που όλο κάπου τον χάριζε και πάντα έλειπε. Όμως εκείνο το πρωί δεν ήταν σαν όλα τ’άλλα.Ολοι είχανε ξενυχτίσει στις τηλεοράσεις : ‘Ο Πόλεμος του Κόλπου’,ο πρώτος τηλεοπτικός πόλεμος.Οι ψυχές ήταν σφιγμένες.Μπαίνοντας στην τάξη βρήκε έτοιμα τα παιδιά με τα χαρτιά τους απλωμένα ν αρχίσουνε. Όμως κάτι έπρεπε να ειπωθεί γι’αυτό που όλοι είχανε ζήσει χτες βράδυ.Tι πιο λιτό και πυκνό από το λόγο του ποιητή…
-Θα σας διαβάσω ένα ποίημα… τρις φορές. Μιά για να το ακούσετε, δεύτερη δίνοντας σας κάποια κλειδιά και τρίτη για να τα εντάξετε στο νόημα.Απλά ήταν τα κλειδιά της: αηδόνι ποιητάρη.....Πλάτρες…παραφράσεις του Ευριπίδη…Το ποίημα ήταν η ‘Ελένη’.
Μετά το τέλος,σίγη στην τάξη .Ξεκίνησαν να σχεδιάζουν. Σε λίγο διάλειμμα.
Δεν όρμισαν όλα στην πόρτα. Η συνήθης φασαρία απουσίαζε. Σηκώθηκαν αργά σιωπηλά
‘Για ένα πουκάμισο αδειανό…για μιαν Ελένη’…ο ποιητής είχε δουλέψει.
Πλησιάζει στο τραπέζι της ένας μαθητής ο Σωτήρης ,πολύ ταλαντούχο παιδί
και της λέει:
-Δε μου λες, ξέρεις τι έχεις έρθει εσύ εδώ να κάνεις ;
-Τι εννοείς Σωτήρη ;...να σας κάνω σχέδιο….(δεν καταλάβαινε αν έπρεπε να αμυνθεί)
-Εμείς τώρα πως θα συνεχίσουμε ;..αύριο … μεθαύριο…
-Τι εννοείς Σωτήρη,..πάλι εκείνη.
-Εμείς οι μαθητές σου ,ξέρεις ποιοι είμαστε ; Είμαστε αυτοί που αποτύχαμε στις Πανελλήνιες…γενικώς αποτύχαμε και ψάχνουν όλοι κάτι να μας κάνουν κάπου να
χωρέσουμε.. κι έρχεσαι εσύ να μας ξεβολέψεις…
Βγάζει μια καρτούλα από την τσέπη του, γράφει κάτι το αφήνει μπρος της και φεύγει. Η καρτούλα έγραφε¨:

Γιατί αγγίζει
Γιατί τρομάζει
Γιατί συγκινεί
Γιατί είναι ΔΑΣΚΑΛΟΣ
Σωτήρης Μ. 1991

Αυτό ήταν το δώρο που θυμόταν.
.

ΓΙΑ ΤΟ ΔΑΣΚΑΛΟ

1997

Βράδυ μετά τα εγκαίνια της Έκθεσης του Μόραλη. Τον ευχαριστούμε. Αίσθηση δωρεάς. Καθάρισε η όραση απόψε μετά από πολύ καιρό. Η ύλη του πολύτιμη. Στα άσπρα καταλαβαίνεις το χάδι. Πως τίποτα δεν μπορεί να είναι λίγο πιο δω, λίγο πιο κει, παρά μόνο εκεί που βρίσκεται. Αυτό λέω εγώ «Ελληνικό». Αυτό που τρυπάει τα χρόνια, που έρχεται κατευθείαν από τότε και φτάνει ίσα με αυτά τα έργα. Το τεντωμένο σχοινί του ακροβάτη. Ακροβασία πάνω στην απόλυτη ακρίβεια. Ξεφυλλίζοντας τον κατάλογο μετά, στο γύρισμα της σελίδας, βαθειά ανάσα και ψιθυρίζω «Α τι ωραία»…….
……διαβάζω τον τίτλο του έργου : « H ΩΡΑΙΑ». Έργα ερωτικά. Η συγκίνηση μετατρέπεται σε φόρμα. Δεν είναι εύκολα. Κάτω από μια επίφαση προσήνειας ωστόσο δεν βάζουν το κλειδί στο κάθε χέρι.
Εκεί μες τον κόσμο των εγκαινίων, μου έβαλαν στην τσέπη πρόσκληση φίλου, αγαπητού, καλού ζωγράφου με μια εικόνα(η κάθε ψυχή έχει κάτι να πει). Όμως απόψε μοιάζει ακατάσχετη φλυαρία.
Να τι έκανε απόψε ο Μόραλης.
Οι άλλες ζωγραφιές φτώχυναν ακόμη πιο πολύ. Σ’ ένα κόσμο που παράγει τόση εικόνα κάθε είδους και χρήσης, η εικόνα του Μόραλη αισθησιακή και πνευματική μαζί, μπορεί να μείνει ερμητικά κλειστή.
Και καλύτερα.

/

20/12/09

ΕΦΥΓΕ Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ

/

Σ'άφησαν να κλεισεις εσύ τη πορτα οι φίλοι σου όπως έλεγες, ο Νικολάου ,ο Ελύτης, ο Μάνος, ο Τσαρούχης.

Στο καλό εκεί που βαδίζεις τώρα στο δρόμο της αθανασίας.

/

Το χιούμορ σου,το ένα και μοναδικό ανέκδοτο που μας έλεγες κάθε φορά θα μας λείψει.

Το χιούμορ που σ' ακολούθησε μέχρι το τέλος.Θάσκαγες στα γέλια αν μπορούσες να δεις τον μεγαλοεκδότη να φεύγει λίγο μετά από σένα και να επισκιάζει στα μέσα την είδηση του δικού σου φευγιού. Θα τούλεγες ''Βρέ Χρήστο ήταν ανάγκη να στριμωχτούμε κ'οι δυό στην πόρτα ;

Δεν περίμενες λίγο να βγούμε ένας ένας;''

/

Ψέμματα, τίποτε δε θάλεγες. Αυτά δεν σ'ενδιέφεραν.Εμείς το νοιώσαμε έτσι!

TΟ ΣΤΟΜΑ

Βράδυ στο λεωφορείο για Πάτρα. Ανάβω το φως
για να διαβάσω. Ένα στόμα:

-Στο Υγεία…αναίμακτη χειρουργική…και λες… πριν χρόνια δεν θα το
πιστέψετε…αυτό αγγίζει τα όρια της επιστημονικής φαντασίας…
που στραφτάλιζε πάνω στην πέτρα .Δεν είχε δύσει ο ήλιος και το είδε
ένας και βγήκαν όλοι στα παράθυρα .Δεν το πιστεύετε ε;…πήρα τη μηχανή και το φωτογράφισα και θέλετε να σας πω τι βγήκε; Το φιλμ
ήταν καμένο…

(Ούτε δυό λέξεις απ’ ότι διαβάζω δεν φτάνουν στο
μυαλό μου. Ανάμεσά τους έχουν χυθεί τα νερά των λέξεών της. )

-…εγώ πιστεύω…γυρίζει γυρίζει, γύρω γύρω,…αυτό ήταν πολύ
χαμηλά σας λέω την άλλη μέρα το έγραψε η εφημερίδα…το έχω δει
Ναι εγώ ναι ναι… όχι πανικός!! Κάτι λάμψεις και το αυτοκίνητο ακινητοποιήθηκε...λέκτορας μα εγώ πιστεύω, πιστεύω βαθειά… συνέδριο….. η ύπαρξη ζωής…πήγε στο Γαλαξίδι …δηλαδή η φυσική θεωρεία…

(Ένας ακατάσχετος οχετός κυλούν οι λέξεις από το στόμα.)

…Στις παρυφές του ηλιακού συστήματος…οι εκλείψεις…δε με πειράζει να ταξιδεύω ανάποδα.

(Σε αδιάκοπη ροή τα νερά κυλούν από το στόμα, έχουν γλιστρήσει παντού. Στην αρχή τα ένοιωσα κάτω στα παπούτσια μου. Σιγά σιγά άρχισαν ν’ ανεβαίνουν ως τον αστράγαλο. Aνάμεσα σ’ όλα τα καθίσματα, σ’ όλο το λεωφορείο. )

…Και είσαστε σ’αυτή την ηλικία;…τι; τον έχετε τώρα σπίτι;α..α..α
ε… να φτάσετε στα χρόνια του… στη Γαλλία τελείωσε; α α…
ναι …έπιασε τα μόρια και πέρασε… ε αφού του αρέσει! Πως;
Μαρία. Μαρία Παπαδοπούλου…

(Το στόμα έχει σκύψει μπροστά και μονοπωλεί το ηλικιωμένο ζευγάρι που μου πήρε τη θέση και εγώ υποχώρησα. Τα νερά τους έφτασαν στη μέση.
Κι αυτό δεν σταματά να τρέχει. Όλα εδώ πληρώνονται! )

Είχαν έρθει στο Πανεπιστήμιο …μια ομιλία…γιατί; έρχεται από
παντού αέρας...

(Έχουν θαμπώσει τα μάτια μου, δεν αναγνωρίζω τις λέξεις, ιδρώνω, υποφέρω, θέλω να συγκεντρωθώ.
Τρέμω. Φοβάμαι. Τα νερά όλο ανεβαίνουν. )

…δεν ήταν ισχυροί οι δεσμοί της οικογένειας…μπορεί ,μπορεί…
Ξέρεται… ήθελε να σχολιάζει την πεθερά της…, τις άλλες νύφες…
… σα να ήταν βαλιτσάκι… την καημένη…

(Οι λέξεις μου τρυπούν το κρανίο σαν καρφιά μία μία... )

…η αλήθεια είναι πως ήταν χήρα από πολύ νέα…

(Μια ώρα διαβάζω τις ίδιες τρείς γραμμές με το βιβλίο ανοιχτό. Τα γράμματα όλο αλλάζουν θέση. Κυνηγιούνται και σπρώχνονται. Σαν άτακτα παιδιά σε τάξη χωρίς δάσκαλο .Βρήκαν την ευκαιρία κι αυτά και κάνουν ότι θέλουν. Θα προσπαθήσω να τ’αποστηθίσω μήπως ηρεμήσουν και κάτσουν ακίνητα.Ομως τα νερά όλο και ανεβαίνουν .Κουράστηκα να κρατώ το βιβλίο στον αέρα για να μη βραχεί.)

…οι καλύτεροι άνθρωποι…από εκεί προέρχονται…
…αχ κύριέ μου δεν ξέρεται…

(Θέλω να διαβάσω δυνατά. Θέλω, επιθυμώ, διακατέχο- μαι, με κυριεύει η άμεση κατεπείγουσα ανάγκη να
ακούσω τη δική μου φωνή, να φτάνει στ’ αυτιά μου.
Μια τρελή υποψία μ’έχει καταλάβει: Έχω ακόμα φωνή; )

…ντε και καλά όλοι παντρεύονται… αν δε θέλεις να κάνεις
παιδί …ναι διδάσκω…Πανεπιστήμιο…

(Οι λέξεις του βιβλίου μου ξεθάρρεψαν. Βαλαν σε τάξη τα γράμματα αφού τα απείλησαν- κι αυτά υπάκουσαν
γιατί ξέρουν πολύ καλά ότι χωρίς τις λέξεις δεν είναι τί ποτε. Κατάλαβαν ότι έχω χάσει τον έλεγχο της κατάστασης και άρχισαν να παίζουν κι αυτές, να τρέχουν δίπλα δίπλα παράλληλα νοήματα, παράλληλα ποδήλατα, με τις λέξεις που έτρεχαν από το στόμα. Θέλω να αρπάξω το στόμα να το πνίξω στα νερά του. Κι αν ορμίσουν οι άλλοι να το πάρουν απ’ τα χέρια μου; Τους αρέσει να πλατσουρίζουν στα νερά του; Δεν βλέπουν πως θα πνιγούν;)

…ήταν περίεργος … παράξενος σα γέρος…ευγενικός όπως
στη φωτογραφία του…μοντελάκι…μοντελάκι…φτου ,φτου,…

(Τότε η φωνή μου ξεπήδησε με τόση δύναμη από μέσα μου που τρόμαξα! Φοβήθηκα που την άκουσα γιατί νόμισα πως δεν είναι η δική μου αλλά αυτή του στόματος. Μου έχει μαγέψει τη φωνή μου ; Όμως συνεχίζω, συνεχίζω. Όλοι με κοιτάζουν και εγώ επιτέλους: Διαβάζω. Διαβάζω δυνατά δυνατά σαν κλάμα μωρού που έχει κρατηθεί για πολύ, την
παράγραφο που τόσες ώρες έχω αποστηθίσει, έχω τρελαθεί ν’ αλλάζω τις λέξεις, για να τις καταλάβω .
Τα μάτια μου στέλνουν τα μηνύματα των λέξεων στο μυαλό μου κι η κάρδια μου κι η ανάσα μου ξαναβρήσκουν το ρυθμό τους. Η τάξη επανέρχεται .Τα νερά σταμάτησαν να τρέχουν, τραβήχτηκαν, σιγά σιγά.
Το στόμα είχε βουλιάξει απ την τρομάρα του μόλις άκουσε τη φωνή μου, στα νερά του. Γλίστρησε, έτσι όπως ήταν κλειστό, μαζί μ’ αυτά έξω από την πόρτα του λεωφορείου έξω στο δρόμο.
Φτηνά τη γλιτώσαμε.
Θα μπορούσαμε να είχαμε όλοι πνίγει από στόμα Πανεπιστημιακό.)

ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΣΤΟ ΧΩΡΟ


Η μιά η πιο όμορφη, στεκόταν ορθή μπρος σ’ ένα παλιό μαύρο έπιπλο, ντυμένη στα μαύρα κι επέβλεπε την κίνηση του μαγαζιού και τους σερβιτόρους που πηγαινοέρχονταν. Πότε πότε άλλαζε στήριξη στο άλλο πόδι, τα μπράτσα σταυρωτά στο στήθος, μ’ έναν αέρα εξουσίας. Το πρόσωπό της δεν έσπαγε σε έκφραση, μόνο τα μάτια έπαιζαν ακατάπαυστα απ’ άκρη σ’ άκρη. Από τα έντονα ζυγωματικά της θα την έλεγε κανείς Σλάβα, η Πολωνέζα, απ’ αυτές που ήρθαν στο τόπο πολλές. Όμως όχι, αυτή δεν έμοιαζε μ’ αυτές. Είχε μια έντονη αξιοπρέπεια, μαζί και κάτι προκλητικό. Τα μαλλιά της πολύ κοντά, επιθετικά, πυρρόξανθα με αφέλειες στο κούτελο. Το φουστάνι στενό, ανέβαινε και την τύλιγε ως το λαιμό, στραγγαλίζοντας την κάθε της κίνηση ,ενώ το κορμί της έδινε την εντύπωση ελάσματος που αν το άφηνες θα τιναζόταν στην αρχική του θέση.
Η άλλη δίπλα της καθισμένη στην ταμειακή μηχανή, ακίνητη, με σκιές πλήξης στο βλέμμα . Μελαχρινή, με κρίκους στ’ αυτιά κι ένα κολιέ με ψεύτικες χρυσές αλυσίδες σε πολλές σειρές πάνω σ’ ένα μπεζ ταγιέρ, με φόντο έναν ασπρουλιάρη τοίχο. Τα βλέφαρά της βαριά, βαμμένα με μαύρο, έδιναν μια έκφραση ινδικής θεότητας, κάτι σαν θεά « Κάλι» . Πίναμε με τον φίλο μου και μιλούσαμε, όπως όλοι γύρω, ενώ τα γκαρσόνια διάγραφαν κύκλους κάνοντας πιρουέτες με τους δίσκους, πάνω από τα κεφάλια μας. Φασαρία πολλή. Οι ομιλίες ανυπόφορες. Πίσω ένας Βαλκάνιος καθισμένος στο κάσσωμα ενός εσωτερικού ανοίγματος, έπαιζε ακορντεόν, επιβαρύνοντας ηχητικά ακόμη περισσότερο το χώρο. Η ξένη πηγαινοήρθε μερικές φορές, σ’ ένα κοντινό τηλέφωνο και στον ακορντεονίστα, μα πάντα επέστρεφε ακίνητη στη θέση της. Ρώτησα το φίλο μου αν του άρεσε. Ένοιωσα πως την ακολουθούσα υπνωτισμένη όπως ένα πολύ καλό ηθοποιό πάνω στη σκηνή.

‘Όχι, όχι δεν του άρεσε καθόλου’ είπε. Ήταν πολύ όμορφη και τον φόβιζε. Μετά απορροφήθηκα να κοιτάζω τις δυό γυναίκες που στέκονταν σιωπηλές η μια δίπλα στην άλλη. Κάποιος σερβιτόρος που πέρναγε, κάτι τους έλεγε, αυτές αποκρίνονταν χωρίς να τον κοιτούν με το βλέμμα καρφωμένο στην αίθουσα, απλανές, σαν να έβλεπαν τηλεόραση, χωρίς να μιλούν μεταξύ τους.
Τότε ένοιωσα πως αυτές οι ακίνητες μορφές αντλούσαν τη μαγεία που τις τύλιγε από τις οσμές των φαγητών, τον ήχο του ακορντεόν, των μαχαιροπήρουνων και των ομιλιών.
Πως αν χάνονταν αυτά, αν μπορούσε μ’ ένα μαγικό τρόπο ν’ αφαιρεθούν, η εικόνα δεν αρκούσε, το νόημα χανόταν. Έμοιαζε ο χώρος και οι ήχοι να σμιλεύουν τις μορφές των δύο γυναικών δίνοντας υπόσταση στην εικόνα.
Για κάποιες ελάχιστες στιγμές κατάφερα να απολαύσω τη συνείδηση
του χώρου και των ανθρώπων Αυτού του ζώντος θεάτρου.

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ

ΕΝΑ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΤΕΡΑΣ ΕΞΕΒΡΑΣΕ Ο ΩΚΕΑΝΟΣ


Λύση στο μυστήριο που…ξέβρασε ο ωκεανός σε μια παραλία της Τασμανίας την περασμένη εβδομάδα καλούνται να δώσουν οι επιστήμονες. Είναι δεινόσαυρος, καρχαρίας, γιγαντιαίο χταπόδι, απομεινάρι φάλαινας, η… δέντρο ;
Ουδείς είναι σε θέση να κάνει σωστή διάγνωση ακόμη. Πάντως σύμφωνα με πληροφορίες αυτή η τεράστια μάζα αγνώστου ταυτότητος ζυγίζει τέσσερις τόνους, έχει μήκος επτά μέτρα, έξη πλοκάμια, καλύπτεται από ένα παράξενο υλικό και … μυρίζει άσχημα.
Το γεγονός έχει κινήσει την περιέργεια επιστημόνων από όλο τον κόσμο.
Ορισμένοι από τους θαλάσσιους βιολόγους πάντως που έχουν σπεύσει στην περιοχή πιστεύουν πως είναι καρχαρίας σε κατάσταση αποσύνθεσης.
Μπορεί να φτάσει ακόμη και τα έντεκα μέτρα σε μήκος και να μοιάσει σε θαλάσσιο τέρας ισχυρίζεται ο διευθυντής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Αφρικής. Θα μπορούσε βέβαια να είναι φώκια, φάλαινα, η καλαμάρι .
Πάντως οι Τασμανοί ετοιμάζονται να κάνουν τεστ DNA του οργανισμού για να βρουν την ταυτότητα του αφού ως τώρα δεν έχει βρεθεί ίχνος σκελετού. Οι πιο ρομαντικοί πάντως ελπίζουν πως πρόκειται για το κουφάρι ενός πλειοσαύρου, ενός δεινόσαυρου με μακρύ λαιμό και άκρα σαν κουπιά. Ενώ οι πιο προσγειωμένοι υποστηρίζουν πως δεν είναι τίποτε άλλο από ένα κομμάτι… δέντρου.